هشت مارس ۹۵ مبارک باد

8march95

امسال مراسم تندیس صدیقه دولت آبادی بر گذار نمی شود ... ادامه

خنیاگر غمگین با هزار قناری خاموش در گلو! / ناهید میرحاج

khonyagar
آنکه می‌گوید دوستت می‌دارم خنیاگرِ غمگینی‌ست که آوازش را از دست داده است.
مصداق این شعر شاملو کیست؟ این چند بیت به خصوص مرا به یاد قمر می اندازد. از خودم می پرسم، منظور و مصداق شعر شاملو می تواند او باشد؟ نمی دانم آیا دیگرانی هم هستند که با من در این یادآوری مشترک باشند، یا این خنیاگر غمگین به یک تجربه ی مستقیم و زنده ی شاعر باز می گردد؟ پیش خود خیالپردازی می کنم که شاید شاعر، که در جریان زندگی قمرالملوک وزیری بوده، تجربه ی مستقیم و زنده ای از این زن شگفت انگیز داشته است، و این شعر مصداق حال و روز او باشد که در دور آخر زندگیش هزار قناری خاموش در گلو داشت و در تنهایی و عزلت درگذشت. ... ادامه

دهمین دورۀ مراسم تندیس صدیقه دولت آبادی ۱۳۹۲

دهمین دورۀ مراسم تندیس صدیقه دولت ابادی در حوزۀ پژوهش و مطالعات زنان سه شنبه ۱۳ اسفند ۱۳۹۲، از ۱۷ تا ۱۹ برگزار شد. گزارش مراسم را در زیر می خوانید. مراسم هشت مارس دهمین سال تندیس صدیقه دولت آبادی با حضور فعالان حقوق زنان در تهران برگزار شد. هیئت امنا و داوران تندیس کتابخانه صدیقه دولت آبادی در این مراسم، هیچ کتابی را دارای رویکرد جنسیتی در چارچوب اهدای تندیس ندانستند و در بزرگداشت دهمین سالگرد تندیس جایزه کتاب صدیقه دولت آبادی به بنفشه حجازی ... ادامه

بنفشه حجازی پژوهشگر برجسته تاریخ زنان ایران

کتابخانه مجازی صدیقه دولت آبادی این فیلم را در بزرگداشت پژوهشگر برجسته حوزه زنان، بنفشه حجازی، و به خاطر بیش از سی سال پژوهش در حوزه زنان و آثار متعدد و بسیار ارزشمند او در این زمینه تهیه کرده است. قرار بود فیلمی باشد شامل اظهار نظر دیگران، خوانندگان آثارش که البته شعر و ادب و پژوهشگری گسترده تر را دربر می گیرد. اما مستند این جا نه درباره خودش که فقط و فقط ۲۶ دقیقه روایت او درباره سیر کارش، و خطاب به پژوهشگران جوان، است. بنفشه حجازی شخصیتی نامی است و در ضمن نخستین پژوهشگر زن پس از انقلاب در حوزه زنان است. اما برای او نخستین یا آخرین بودن مهم نیست، مهم این است که خوانندگان جوان او با تلاش و مداومت جای خود را در جامعه بیابند و بدانند که کی هستند و چه مسیری را باید در پیش گیرند.

مقاله تاریخ عفونت یا عفونت تاریخی از زیر قلم بنفشه حجازی نوشته ناهید میرحاج در همین بخش که مروری است بر این سلسله پژوهش های بنفشه حجازی به مناسبت همین بزرگداشت نگاشته شده است.

بنفشه حجازی نخستین کتاب مجموعه ۶ جلدی بررسی تاریخی زنان، «زن به ظن تاریخ»، را در ۱۳۷۰ منتشر کرد، که به معنی ۵ سال فیش برداری و سپس برنامه ریزی های بعدی بود تا، چنان که خود می گوید، به دنبال آن سال ها به بررسی تاریخ حیات اجتماعی زن در ایران بپردازد. فهرست کتاب های پژوهش زنان او، از جمله ۶ جلد بررسی تاریخی، از این قرار است (توضیح: آخرین جلد تحقیقش مربوط به تاریخ زنان ایران در دوران معاصر که در این فهرست نیامده، در انتظار مجوز ارشاد است):

  • تاریخ خانمها : بررسی جایگاه زن ایرانی در عصر قاجار. قصیده سرا، ۱۳۸۸
  • تاریخ هیچکس؛ بررسی جایگاه زن ایرانی در عصر زندیه و افشاریه. تهران، قصیده سرا، ۱۳۸۵
  • زن تاریخ :بررسی جایگاه زن از عهد باستان تا پایان دوره ساسانیان. تهران، قصیده سرا، ۱۳۸۵
  • چند کلمه از مادرشوهر: بررسی جایگاه زن در امثال حکم و اشعار عامیانه زبان فارسی. تهران، فرزان روز، ۱۳۸۵
  • زنان ترانه؛ بررسی حضور زن در ترانه‌ها و اشعار عامیانه. تهران، قصیده سرا، ۱۳۸۴
  • تذکره اندرونی: شرح حال و شعر شاعران زن قرن سيزدهم تا پهلوي اول. تهران، قصیده سرا (و) روشنگران، ۱۳۸۳
  • تاج الرّجال: رابعه عدویه. تهران، شالیزار، ۱۳۸۲
  • ضعیفه؛ بررسی جایگاه زن ایرانی در عصرصفوی. تهران، قصیده سرا، ۱۳۸۱
  • به زیر مقنعه؛ بررسی جایگاه زن ایرانی از قرن اول تا عصر صفوی. تهران، نشر علم، ۱۳۷۶
  • زن به ظن تاریخ؛ بررسی جایگاه زن در ایران باستان. تهران، شهر آب، ۱۳۷۱

وب سایت خانم حجازی از سال 2008

مرتبط:
تاریخ عفونت یا عفونت تاریخی از زیر قلم بنفشه حجازی

کتاب زنان و جنسیت در اسلام

leila-ahmed-final-version-withcover

نام کتاب: زنان و جنسیت در اسلام
نویسنده: لیلا احمد
مترجم: فاطمه صادقی

کتاب زنان و جنسیت در اسلام همانطور که نویسنده در عنوان فرعی آن متذکر شده برای فهم وضعیت کنونی ما نوشته شده است؛ و نه صرفاً برای آگاهی از گذشته. با آنکه از زمان انتشار نخست این کتاب در ۱۹۹۲ تاکنون کتاب های زیادی دربارۀ موضوع زنان و اسلام نوشته شده است، هنوز هم از مهمترین متون کلاسیک درسی در رشته های مرتبط دانشگاهی در سراسر جهان محسوب می شود.

لیلا احمد در این کتاب موفق شد تا حدود زیادی دیدگاه ها و پارادایم های حاکم بر پژوهش ها در مورد زنان در اسلام و جوامع اسلامی را جابه­ جا کرده و ایده های جدیدی را مطرح کند که از بسیاری جهات مسیر تحقیقات در این زمینه را با گذشته متفاوت می کنند. لیلا احمد در این کتاب نه تنها مسألۀ برابری جنسیتی را در خارج از چارچوب های رایج در غرب و کلیشه های رایج غربی در مورد زنان در جوامع اسلامی قرار می دهد، بلکه اساساً حتا دیدگاه های غربی به ویژه مدرنیته را به عنوان پروژه ای ملازم با رهایی و برابری برای ملت های غیر غربی خاصه جوامع اسلامی به طور جدی به چالش می طلبد. مداقه در این نکته می تواند راهگشای دیدگاه های نوینی در بارۀ جنسیت در جوامعی باشدکه خود را ملزم می بینند میان دو قطب افراطی همراه با نتایجی به یک اندازه سهمگین برای همۀ گروه های اجتماعی و به ویژه زنان دست به انتخاب بزنند: از یکسو دیدگاهی که هر نوع بحث از برابری جنسیتی را غربی، غیر بومی، و ناسازگار با سنت ها و پیشینۀ جوامع اسلامی می داند و در نتیجه در تلاش است تا با انواع ترفندها نا برابری جنسیتی را به عنوان امری بومی، مورد پسند و سازگار با فرهنگ جوامع اسلامی معرفی کند؛ و از سوی دیگر دیدگاه افراطی مقابل که معتقد است برابری جنسیتی و رهائی زنان مفاهیمی ملزم با مدرنیتۀ غربی اند که فراگیر بوده و جوامع اسلامی نیز همچون دیگر جوامع در نهایت گریزی از پذیرش آنها ندارند.

معرفی کتاب: سرگذشت ندیمه

سرگذشت ندیمه i

نویسنده مارگارت اتوود ii

ترجمه سهیل سمی
تهران انتشارات ققنوس ۱۳۸۷

naghd

تا دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی معمولا وجود نابرابری میان زنان و مردان از طریق تفاوت­های جامعه­پذیری کودکان در خانواده، در مدارس و سپس در محیط­های کاری توصیف می­شد. این دلایل اما علت اصلی جامعه­ پذیری متفاوت را توضیح نمی­داد. در دهه 70 نظریه­پردازی­ها در مورد دلایل وجود نابرابری مطرح شدند. نگاه گروهی از فمینیست­ها متوجه تغییرات در شرایط اجتماعی – اقتصادی بود و با قبول این­که در دوران ابتدایی زندگی بشر نابرابری میان دو جنس وجود نداشت، علت وجود تبعیض و نابرابری را تغییرات اجتماعی به ­خصوص اقتصادی در نظر گرفتند. بدین ترتیب، در صورتی که تغییراتی که منجر به نابرابری شده بود از میان می­رفت، امکان رسیدن به جامعه­ای برابر وجود داشت. گروه دیگر نگاه خود را به تفاوت­های زیستی میان زنان و مردان معطوف کردند و به ­خصوص بر قابلیت باروری زنان تاکید کردند. این دیدگاه که به عنوان دیدگاه رادیکال شناخته می­شود از جانب شولامیت فایراستونiii مطرح شد و انتقادی سخت به قابلیت باروری زنان بود.iv
»» معرفی کتاب: سرگذشت ندیمه

کتاب: خشونت خانواده گی عوامل و راهکارهای مقابله

برای دانلود: خشونت خانواده گی عوامل و راهکارهای مقابله

گزارش نهمین دورۀ مراسم تندیس صدیقه دولت آبادی ۱۳۹۱

نهمین دورۀ مراسم تندیس صدیقه دولت آبادی در حوزۀ مطالعات زنان دوشنبه ۱۴ اسفند ۱۳۹۱، از ۱۴ تا ۱۶ با حضور جمعی از فعالان جنبش زنان برگزار شد.

در آغاز، مریم میرزا نژاد پس از خیر مقدم به حاضران، به توضیح دربارۀ این مسئله پرداخت که مراسم اهدای جوایز تندیس از ابتدا همزمان با 8 مارس، روز جهانی زن برگزار شده است، اما در سال گذشته ما نتوانستیم به دلایلی این رسم را حفظ و مراسم را به موقع خودش برگزار کنیم.

وی سپس شمه ای دربارۀ تاریخچۀ هشت مارس، روز جهانی زن، صحبت کرد، با این مضمون که،  تاريخ روز جهانى زن هم زمان تاريخ مبارزه سياسى و اجتماعى عليه تبعيض است. اين روز، روز همبستگى براى مبارزه در راه برابرى حقوق و شرايط بهتر كارى و زندگى زنان است.
نخستین سخنران، شیوا دولت آبادی بود که به مناسبت مراسم تندیس صدیقه دولت آبادی، نکات دیگری از خصوصیات این شخصیت برجستۀ جنبش زنان ایران را یادآور شد. او با بيان اينكه مايۀ افتخار من است كه هم‌فاميل چنين بانويی هستم، به مقايسه شرايط كنونی و شرايطی كه صديقه دولت‌آبادی در آن زندگي می‌كرد پرداخت و گفت، پيشرفت های صورت گرفته در دنيای اطلاعات باعث شده كه اینک زندگی متفاوتی را تجربه كنيم و در واقع زمينه برای رشد جايگاه زن فراهم شده است و ما، با توجه به تغيير شرايط، بايد كارهای عمده‌تری در راستای دفاع از حقوق زنان انجام دهيم. اين فعال حقوق کودکان و زنان با بيان اين كه، بايد قدر يك ديگر را بدانيم، قدر كسانی كه در راه آرمان‌های مشتركي كه داريم، ايستاده و آن را ادامه می‌دهند، افزود: ما بايد فارغ از هر سليقه ای كه داريم در كنار هم و زير يك سقف باشيم. »» گزارش نهمین دورۀ مراسم تندیس صدیقه دولت آبادی ۱۳۹۱

گزارش گروه داوری تندیس صدیقه دولت آبادی ۱۳۹۱

هیئت داوران تندیس 1391 کتابخانۀ صدیقه دولت آبادی همانند سال های گذشته با تهیۀ فهرست کتاب های مربوط به زنان که در سال 1390 چاپ شده بود کار خود را آغاز کرد. در نهایت 59 کتاب نیاز به بررسی بیشتر داشت. مرحله بعدی که خرید کتاب ها بود با همان مشکلهای همیشگی: حجم بسیار کم برخی که از رده کتاب خارج شان می کرد؛ دسترسی پذیر نبودن حدود 10 کتاب که سفارش به کتابفروشی، پخش و ناشر هم در نهایت کمکی نکرد. سرانجام گروه داوران تصمیم گرفت این کتاب ها را (که ما به ناچار اطلاعات مربوط به آن ها را از طریق اینترنت و ناشران دنبال کرده بودیم) طبق اساسنامه از فهرست داوری کنار بگذارد. از آنچه باقی ماند 32 کتاب، به بحث های معمول که همه ساله با آن ها مواجهیم اختصاص داشت، شامل کتاب هایی در حوزه مطالب عمومی، و همچنین قوانین عام و خاص مربوط به زنان، که به دلیل تکراری بودن از داوری کنار گذاشته شد. سپس کتاب های باقی مانده به لحاظ موضوعی طبقه بندی و مشخص شد که جستجوی زنان در تاریخ و متون تاریخی و مذهبی، سپس زنان در متون کهن ادبی، و بعد از آن جامعه شناسی خانواده و بررسی تاریخی، بیشترین تعداد را دارد. بقیه قابل طبقه بندی نبود و موضوع های متنوعی را به خود اختصاص می داد، مانند جنسیت و سلامت و رک و پوست کنده. »» گزارش گروه داوری تندیس صدیقه دولت آبادی ۱۳۹۱

فهرست کتاب های مربوط به زنان در سال ۱۳۹۰


تاریخ شفاهی
خاطرات مهرانگیز دولتشاهی اولین و تنها سفیر زن ایران (1354-1357) نمایندۀ سه دوره مجلس شورای ملی، شاهرخ مسکوب. تهران: نشر صفحه سفید
مهین بانو، به کوشش فرخ غفاری، زیر نظر شهلا سلطانی. تهران: نشر فرزان روز

ادبیات
زنانگی و روایت گری در هزار و یکشب، نوشتۀ فرهاد مهندس پور. تهران: نشر نی
زنان شاهنامه، نویسندگان محمد نجاری و حسین صفی. تهران: نشر طراوت
قصه گویان درمانگر: قصه درمانی زنانی که نمی توانند از زندگی لذت ببرند، نوشتۀ حسن فرهنگی. تهران: نشر افراز
خاتون در آینه: تصویر زن در آثار داستان نویسان معاصر ایران، نوشتۀ تورج رهنما. تهران: شرکت مطالعات نشر کتاب پارسه

بررسی تاریخی
زن در ایران باستان: بررسی حضور سیاسی- فرهنگی زن از ظهور زرتشت تا ظهور اسلام. نوشتۀ مریم عنبرسوز. تهران: روشنگران و مطالعات زنان
پرتو ایزدی بانو:جایگاه و مقام زن در ایران باستان، نوشتۀ ایرج رامتین. تهران: آیین تربیت، سنبله

جامعه شناسی زنان
مدرن گرایی و سرمایه اجتماعی خانواده: درآمدی بر جامعه شناسی خانواده در ایران، نوشتۀ عالیه شکربیگی. تهران: جامعه شناسان
جنسیت و سلامت، نوشتۀ عباس محمدی اصل، تهران: نشر گل آذین

گردآوری و بررسی متون
هشت رساله در بیان احوال زنان: از 1000 تا 1313 هجری قمری، گردآورنده و مصحح روح انگیز کراچی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

مسائل زنان در جامعه کنونی
همراه بانوان، تهیه و تنظیم و گردآوری فاطمه نمازدوست، محمد فرد، مهدی قربانی- ویراستاران فاطمه نمازدوست، پوراندخت فرهنگیان، مریم صفایی – گرافیست حمید رضا فرد. تهران: همراهان جوان
رک و پوست کنده: احوال ما زنان، نوشتۀ آسیه جوادی. تهران: نشر آموت

دین و عرفان
زنان قرآنی از حوا تا مریم: بررسی روایات تفسیری درباره ی زنان در ذیل آیات قصص قرآن، نوشتۀ اعظم فرجامی. تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی
حضور پیدا و پنهان زن در متون صفویه، نوشتۀ زهرا طاهری. تهران: نشر ثالث

تن نمایی انتقام هویت زدایی / آتوسا راوش

امر وانموده، کتاب خانم آتوسا راوش، سال گذشته از کتابخانۀ صدیقۀ دولت آبادی تقدیرنامه گرفت، چون در چرخ دنده های سانسور گیر کرد و امکان توزیع گسترده نیافت و برای خیلی ها دسترسی به آن ممکن نبود. خانم راوش در این مقاله سعی می کند تا با استفاده از روشی که آمارتیا سن در کتاب هویت و خشونت در بیان علل گرایش به خشونت در برخی هویت ها، از جمله گروه های مذهبی و قومی، بکار می برد به پاسخ به این سؤال که چرا آرایش کردن و به ظاهر خود خیلی رسیدن در میان زنان ایرانی رواجی گسترده دارد دست یابد.

لازم نیست خیلی اهل آمار و ارقام باشی تا بدانی میزان استفاده از لوازم آرایش در ایران به رقم های نجومی رسیده و سود و سرمایه ای که از این تجارت پر سود به جیب واردکنندگان سرازیر می شود سر به فلک می زند. کافی است تنها مسافر متروی تهران باشی تا ببینی روزانه چه حجم وسیعی از زیورآلات و لوازم آرایش تنها در یک نقطه از شهر به فروش می رسد. حال انبوه مغازه ها و پاساژها و دستفروش های کنار خیابان و جمعه بازار و یکشنبه بازار و غیره و غیره به کنار. سؤالی که گاهی ذهن را به خود مشغول می دارد علت گرایش رو به تزاید زنان و دختران جوان به آرایش، جراحی زیبایی و سایر مظاهر نمایاندن خود به دیگران است. علت افزایش گرایش به زیبا شدن و زیبا نمایاندن ظاهر در میان زنان و دختران ایرانی چیست؟ »» تن نمایی انتقام هویت زدایی / آتوسا راوش

نشست گروه مطالعات زنان در دومین همایش ملی «پژوهش های علمی و فرهنگی در ایران»

نشست گروه مطالعات زنان در دومین همایش ملی «پژوهش های علمی و فرهنگی در ایران»، با عنوان «پژوهش زنان و فرهنگ» به تاریخ چهارشنبه 6 دی ماه 1391، ساعت 15:30-13:30 برگزار شد. سخنرانان این نشست دکتر شهلا اعزازی، دکتر نیره توکلی، خانم شهلا لاهیجی و خانم آمنه شیرافکن بودند.

سخنرانی ها را در اینجا می توانید بشنوید. دکتر شیوا دولت آبادی مدیر این نشست بود.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

dovvomin_neshast

ﭘﮋوﻫﺶ زﻧﺎن

ﻣﺪﯾﺮ ﻧﺸﺴﺖ: دﮐﺘﺮ ﺷﯿﻮا دوﻟﺖ آﺑﺎدي

ﺳﺨﻨﺮاﻧﺎن:

  1. دﮐﺘﺮ ﺷﻬﻼ اﻋﺰازي(ﻣﺪﯾﺮ ﮔﺮوه ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻧﺎن اﻧﺠﻤﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ اﯾﺮان): ﻧﮕﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﻣﺤﺘﻮاي ﮐﺘﺎبﻫﺎي اﻧﺘﺸﺎر ﯾﺎﻓﺘﻪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻧﺎن
  2. دﮐﺘﺮ ﻧﯿﺮه ﺗﻮﮐﻠﯽ(ﻣﺪﯾﺮ ﮐﺎرﮔﺮوه ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻫﻨﺮ و ادﺑﯿﺎت و ﻋﻀﻮ ﮔﺮوه ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻧﺎن اﻧﺠﻤﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ): آﯾﺎ زﻧﺎن اﯾﺮاﻧﯽ ﻏﯿﺮ ﻓﺎرﺳﯽ زﺑﺎن ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن ﻣﻮﻓﻖ ﺗﺮي از ﻣﺮدان اﯾﺮاﻧﯽ در ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺸﺎﺑﻪ اﻧﺪ؟
  3. آﻣﻨﻪ ﺷﯿﺮ اﻓﮑﻦ(روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎر): ﮔﺰارﺷﯽ از وﺿﻌﯿﺖ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎري زﻧﺎن در دﻫﻪ اﺧﯿﺮ
  4. دﮐﺘﺮ ﺷﻬﻼ ﻻﻫﯿﺠﯽ(ﻣﺪﯾﺮ اﻧﺘﺸﺎرات روﺷﻨﮕﺮان و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻧﺎن): ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺸﺮ ﮐﺘﺎب در ﺣﻮزه ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻧﺎن

گزارش هشتمین دوره اهدای تندیس صدیقه دولت آبادی

مریم میرزانژاد


فاطمه کریمی در حال دریافت تندیس و تقدیرنامه

عصر روز چهارشنبه ۱۵ شهریور، تعدادی از فعالان حوزۀ مطالعات زنان میهمان شیوا دولت آبادی بودند تا هشتمین دورۀ اهدای تندیس صدیقه دولت آبادی در حوزۀ مطالعات زنان را برگزار کنند. تندیس این دوره به دو کتاب تراژدی تن اثر فاطمه کریمی، سفر دانه به گل اثر، مریم عاملی رضائی اهدا شد و از کتاب امر وانموده اثر آتوسا راوش نیز تقدیر به عمل آمد. هر سه این کتاب ها در سال ۱۳۸۹ انتشار یافته اند و در ۱۳۹۰ داوری شدند. اما اهدای تندیس طی مراسم به دلایل متفاوت و بارها به تعویق افتاد.


مریم رضائی با تندیس و تقدیرنامه

در این مراسم اعضای کتابخانه صدیقه دولت آبادی، هیئت داوران تندیس صدیقه دولت آبادی، و جمعی از زنان فعال در حوزه مطالعات زنان حضور داشتند. ناهید توسلی، مسرت امیر ابراهیمی، زیبا جلالی و… از میهمانان این مراسم بودند.


آتوسا راوش در حال دریافت تقدیرنامه

در ابتدا دو کلیپ ویدوئویی از دو برنده تندیس این دوره، فاطمه کریمی و مریم عاملی رضائی، پخش شد و آتوسا راوش هم از تجربه نگارش کتاب خود صحبت کرد.

پس از آن شیوا دولت آبادی، عضو هیئت امنای کتابخانه صدیقه دولت آیادی، با بیان تاریخچۀ کوتاهی از تاسیس کتابخانه و کار آن در این سالها تا هنگام تعطیلی آن، یاد صدیقه دولت آبادی را نیز گرامی داشت.

هر چند شهلا اعزازی از غایبان مراسم بود، اما در تماسی تلفنی گفتگویی کوتاه با میهمانان داشت و به برگزیدگان کتاب تبریک گفت.
سپس، طبق برنامه، فیروزه مهاجر عضو هیئت امنای کتابخانه و هیئت داوران تندیس، دربارۀ تندیس، کتابخانه مجازی و صفحۀ فیس بوک کتابخانه صحبت کرد. او گفت، مراسم تندیس را از همان سال 1383 که کتابخانه صدیقه دولت آبادی تاسیس شد هر سال در 8 مارس و در همان روز تاسیس کتابخانه ی یکی دو روز دیرتر برگزار می کردیم. اما با پلمب شدن کتابخانه در اردیبهشت 1389، باید دربارۀ ادامه یا عدم ادامۀ کارمان، یعنی جایزه دادن به کتاب های حوزۀ مطالعات زنان و همچنین ادبیات زنان که از 1387 آن را هم به برنامه تندیس اضافه کرده بودیم، تصمیم می گرفتیم. بالاخره هم تصمیم گرفتیم مطالعات زنان را ادامه بدهیم. اما نداشتن یک فضای واقعی ثابت تا امروز امکان اینکه مراسم را در 8 مارس برگزار کنیم از ما گرفته است. در ضمن، پلمب شدن کتابخانه باعث شد که هیئت امنا تصمیم به راه اندازی یک صفحه فیس بوک و همچنین کتابخانه مجازی صدیقه دولت آبادی بگیرد که فعلا هردوی اینها فعال است. هرچند کتابخانۀ مجازی ما هنوز مشکلاتی دارد که باید حل شود. برای حل این مشکلات از دوستان می خواهیم اگر تجربه هایی در این زمینه ها دارند و علاقمند به همکاری با کتابخانه هستند به ما اطلاع بدهند.

کتابخانه مجازی قرار است هم بخشی از تجربۀ فعالان این حوزه را مستند کند، و این هم به درد محققانی می خورد که بخواهند در مورد این دوره تحقیق کنند و هم به هرحال گوشه ای از فعالیت های ما را برای آینده ثبت می کند. هم اینکه وقتی تصمیم به ادامۀ کار تندیس صدیقه دولت آبادی گرفتیم مکانی برای ثبت و انتشار اخبار مربوط به آن می خواستیم. کمال مطلوب این بود که، کتابخانه ای مجازی شبیه به کتابخانۀ اصلی خودمان درست کنیم. اما، انتشار اینترنتی کتاب هایی که آخرین تاریخ انتشارشان از سی سال کم تر باشد طبق قانون ممنوع است، مگر با موافقت ناشر و نویسنده. برندۀ تندیس دورۀ هفتم، زنانی که زیر مقنعه کلاهداری می کردند، تالیف دکتر منصوره اتحادیه، بود که چون خود او هم مؤلف و هم ناشر اثر بود اجازه داد کتاب را روی سایت کتابخانه بگذاریم. این یک امکان خیلی خوب بود. خواهش مان از دوستان این است که اگر کتابی یا سندی در اختیار دارند که مربوط به زنان است و با توجه به ضوابطی که گفته شد انتشار اینترنتی آن بلامانع است به ما قرض بدهند تا برای استفادۀ عموم روی سایت و صفحۀ فیس بوک کتابخانه بگذاریم. غیر از آن، لطفا اگر مایل به همکاری با کتابخانۀ مجازی، یا هیئت داوران تندیس، هستید به ما اطلاع بدهید.

نیره توکلی از داوران هشتمین دورۀ جایزۀ تندیس با بیان این که تندیس صدیقه دولت آبادی تنها جایزه ای است که زن ها به زن ها می دهند گفت: در جامعۀ ما یا مجال حرف زدن به زنان داده نمی شود یا اگر قرار است آثارشان بررسی شود در چارچوب معیارهای پدر سالارانه بررسی می شود. هر چند نمی خواهم همۀ جایزه هایی را که داده می شود نفی کنم، اما معمولا معیارهایی در نظر گرفته می شود که تندیس صدیقه دولت آبادی را از آنها متفاوت می کند. نیره توکلی در ادامه گفت: مهمترین کاری که می توانیم انجام بدهیم این است که کارهایی که زن ها برای زن ها انجام دادند مورد تقدیر قرار گیرد. ما خوشحال بودیم که کتابهای امسال کتابهای بهتری بودند، تعداد کتاب هایی که در سالهای قبل کاندیدا می شدند بسیار کمتر بود، اما امسال خوشبختانه این سه کتاب هر کدام به نحوی نشان دهندۀ رشد فکری زنان بود یکی از جنبۀ تئوریک یکی از جنبۀ عملی و دیگری هم از جنبۀ تاریخی. واقعا به همین دلیل جایزۀ تندیس صدیقه دولت آبادی را باید حفظ کرد.

ما مشکلات زیادی داریم. همین که الان خانم دولت آبادی خانه خود را در اختیار ما قرار دادند نشان دهندۀ محدودیت های مان در برگزاری مراسم است. هرچند اسم ایشان به نوعی با تندیس صدیقه دولت آبادی گره خورده، اما به هر حال ما برای خیلی چیزها نیاز به کمک داریم. عمده تر از همه کمک فکری، مثل حضور نیروهای جدید در داوری و تقویت این کار. کتابخانه ای که با خون دل تشکیل شده بود و مایۀ امید بود، ولی همان هم بسته شد و از ما گرفته شد. اما به همین شکل ادامه خواهیم داد با داوران جدید و فکر های جدید.

زیبا جلالی ناشر هم از شرکت کنندگان در این میزگرد بود. وی بیان داشت: این مراسم با وجود این که در جایی محدود برگزار شد برای تک تک ما جای دلگرمی و امید دارد که به هر حال یک استمراری را در فعالیت زنان و بخش مکتوب زنان ببینیم. اولین جلسه اش را به یاد می آورم که در زیر زمینی تشکیل شد که محل اولیۀ کتابخانه صدیقه دولت آبادی بود و همه دوستان آنجا دور هم جمع شدند و روزی بسیار فراموش نشدنی بود، بخصوص برای من که مصادف بود با اولین هدیه به اولین کتابی که در حوزۀ مطالعات زنان چاپ کردم. کتاب خانم مشیر زاده بود. که جا دارد در این جا از خانم مشیر زاده هم تشکر کنم و یاد آن لحظات و کسانی را که این کتاب خانه را بنیان گذاشتند زنده کنم. به هر حال آغازی سمبلیک و یک تشویق و محرک سازنده برای ادامۀ انتشار کتاب های مطالعات زنان بود. بیشتر کتابهایی که در این حوزه منتشر کردیم جایزه گرفتند و الان شاهدم که نسلی از نویسنده های جوان این راه را ادامه می دهند. فکر می کنم این حرکت سبب این خلاقیت ها و ایجاد کتاب های این حوزه شده است. وی در ادامۀ سخنان خود گفت: الان همۀ ما در شرایط حاشیه ای به بقایمان ادامه می دهیم. یکی پلمپ می شود و به طور مجازی به بقای خود ادامه می دهد، یکی کتابش پس از انتشار مورد بی مهری قرار می گیرد. خیلی از کتاب های خودم مجوز انتشار نگرفت. همه این ها موجب حاشیه ای شدن کار ما می شود. ما چه باید بکنیم؟ فکر می کنم نباید نگرانی داشته باشیم فعلن برای اینکه مجازی هستیم، مهم این است که هستیم، همۀ ما با یک درد مشترک راه می رویم و ادامه می دهیم. زیبا جلالی ادامه داد، پس از مدتها که به ارشاد رفتم، گفتند شما هنوز هستید؟ کار می کنید؟ خودشان هم می دانند که همین که هستیم جای امید دارد. مهمتر از همه این است که در کنار هم باشیم و کمی تنوع در راه ها و گرایشها ایجاد کنیم. چون در این شرایط هم لازم است که جمع های زنان فراگیر تر باشد و افراد متنوع را در برگیرد. زیبا جلالی در ضمن پیشنهاد کرد که تندیس به کتاب های ترجمه هم تعلق بگیرد.

نسترن موسوی، از داوران تندیس صدیقه دولت آبادی، در این میزگرد با بیان دغدغه اش دربارۀ وضعیت رشتۀ مطالعات زنان گفت: چیزی نگرانم کرده و بر مبنای آن پیشنهادی هم دارم، آنچه که نگرانم کرده بیشتر مسیری است که رشتۀ مطالعات زنان در دانشگاه ها دارد برایش اتفاق می افتد. شماری از کتابها و درسهای این رشته چندان تغییر يافتهاند که چشم انداز مطلوبی را نشان نمیدهند. چه بسا واحدهای حذف شده یا به طور کلی رویکرد متفاوت که در پیش گرفته شده است سبب شود کسانی که از این پس در دانشگاهها در حوزۀ مطالعات «زنان و خانواده» تربیت میشوند به اندازهی فارغالتحصیلان پيشین در امور جاری زنان حساسیتهای لازم را نداشته باشند. نگرانی آن است که فارغ تحصیلانی که 4 سال پیش آموزش دیدند و امروز توانستند کمابیش کتابهایی را تولید کنند که میبینید، دیگر تربیت نشوند. و این موضوعی است که باید به آن فکر کرد. پیشنهاد من، یکی این است که ما در صورت امکان زمینه ای را برای آن نوع آموزش هایی که در دانشگاه دست نمیدهد، فراهم کنیم. مطالعات زنان، رشته ای دانشگاهی شمرده میشود و به اين معنا با ادبیات داستانی تفاوت دارد، يعنی لزوما متکی به خلاقیت فردی نیست بلکه باید درس خواند و آموخت و تحقیق کرد. حالا که جنبههایی از این آموزش، آن طور که در همه جا عموما مرسوم است، دارد محدود میشود تبعا تکمیل واحدهای درسی کنونی، از راههای آموزشی دیگر، الزامآور می نماید. امیدوارم یکی از خدماتی که سایت کتابخانه بتواند انجام دهد ارائهی درسگفتارهایی در این خصوص باشد.

نکتۀ دیگر آن که چیزی که در این میان از قلم می افتد، مقاله است. چرا مقاله را پیش می کشم؟ دوستانی هستند که مقاله نویس اند و لزوما نوشتههای خود را به شکل کتاب انتشار نمیدهند. در عین حال، در مطبوعات یا نشریههای تخصصی هم نمی توانند چاپ کنند يا چاپ میکنند ولی چندان به چشم نمیآید. بنابراین شاید بشود در این مورد هم کاری انجام داد و بخشی از کار را به بررسی تک مقالهها اختصاص داد. البته میدانم که این کار مستلزم داشتن نیرو است و در این شرایط چه بسا دعوت از کسانی برای گردآوری و انجام دادن این داوری چندان آسان نباشد.

فاطمه کریمی، نویسنده جوان کتاب تراژدی تن نیز در پایان نکات مهمی را با تکیه به تحربیات خودش بیان داشت. او گفت: می خواهم به عنوان کسی که در مرکز نبودم، و در یکی از شهر های حاشیه ای ایران شروع به کار کردم حرف بزنم، می خواهم از تجربیات خودم حرف بزنم، برای کسی مثل من که شروع به کار پژوهشی می کند همه چیز در شرایط بسیار محدود تر آغاز می شود. من تقریبا هیچ رابطه ای با جمع زنان دیگر اندیش نداشتم، دسترسی به کتاب نداشتم، البته تحصیل در دانشگاه علامه و آشنایی با اساتیدی مانند دکتر اعزازی به من کمک کرد تا تجربیاتم را به عنوان دغدغه ام مطرح کنم و آن را به کتاب تبدیل کنم. اما، می خواهم بگویم ما برای دیده شدن به محدودیت های مضاعفی دچار هستیم و از همه انتظار دارم فرصت دیده شدن را برای نویسندگان زنی که در حاشیه قرار گرفته اند فراهم کنند، تا انگیزه برای پژوهش و پرداختن به مسائل زنان در حاشیه ایجاد شود. ما به همدلی زنانه نسبت به زنان قومیت ها و فضای بیشتر احتیاج داریم.البته، من فکر می کنم خود زنان اقوام باید مسائل شان را مطرح کنند، چرا که زنان جریان اصلی ممکن است نتوانند موقعیت آنها را دریابند و درک کنند.

دوستانی که در مطبوعات هستند، در دانشگاه ها هستند، باید این کتابها را معرفی کنند یا هدیه کنند به هر شکل، یا بسته اش کنیم به این ور و آن ور بفرستیم.

ناهید توسلی هم پیشنهاد کرد، کتابهای برنده شده را در مجلۀ ماه آیندۀ نافه معرفی کنیم. همچنین، در حوزۀ زنان هرکس هر کتابی دارد دو نسخه به نشانی مجله بفرستد تا در مجلۀ نافه معرفی شود.

نیره توکلی در جمع بندی میزگرد گفت: خواهش می کنیم کمک کنید تا کتابهایی را که مجوز دارند روی سایت قرار دهیم. دوم این که مقاله بفرستید، باید کار کنیم. نباید همه چیز به امروز ختم شود، جلسات داوران به زودی برگزار می شود، سالی یک بار هم جلسه عمومی برگزار کنیم.

پس از آن نرگس طیبات، عضو هیئت امنای کتابخانه و هیئت داوران تندیس، گزارش روند داوری کتابها را که شهلا اعزازی تهیه کرده بود خواند.

در پایان این مراسم نیز تندیس صدیقه دولت آبادی به برندگان، فاطمه کریمی و مریم عاملی رضائی، اهدا شد و هیئت داوران تندیس از خانم آتوسا داروش با اهدای تقدیرنامه ای به ایشان سپاسگزاری کردند.

عکس‌هایی از مراسم

مریم عاملی رضایی و صحبت در مورد کتابش

تماس با ما: zananlibrary@gmail.com