گزارش گروه داوری تندیس صدیقه دولت آبادی ۱۳۹۰

تندیس ۱۳۹۰ مانند سال های گذشته با جمع آوری لیست کتاب های مربوط به زنان که در سال ۱۳۸۹ چاپ شده بود آغاز به کار کرد. در بازبینی اولیه چندین فهرست، شامل کتاب هایی در حوزه مطالب عمومی یا ترجمه، و همچنین مجموعه قوانین مربوط به زنان از داوری کنار گذاشته شد. سپس کتاب های باقی مانده از لحاظ موضوعی طبقه بندی و مشخص شد که مقوله تاریخ بیشترین تعداد را به خود اختصاص می دهد؛ تحلیل هایی در مورد قوانین و هم چنین بحث خشونت علیه زنان نیز تعدادی از کتاب ها را در بر می گرفت. در این دوره با چند کتاب در مورد پوشش زنان نیز روبه رو بودیم. بقیه قابل طبقه بندی نبود و موضوعات متنوعی را به خود اختصاص می داد، مانند سروده های زنان، یا زنان در شرایط بحرانی یا پلیس زن. لیست کتاب ها ضمیمه است.

در مرحله بعد برای خرید بعضی از کتاب ها با مشکل رو به رو بودیم. با مراجعه به ناشر مشخص شد که چند نویسنده پس از چاپ پخش کتاب را خود بر عهده گرفته اند و با وجود کوشش فراوان امکان دسترسی به نویسنده و خرید کتاب مقدور نشد. در مواردی دیگر با مراجعه به ناشر شهرستانی و درخواست برای ارسال، کتابی به دست گروه نرسید. با توجه به کوشش های چند جانبه داوران برای پیدا کردن کتاب ها از راه های مختلف، در نهایت گروه داوران به این نتیجه رسید که داوری در مورد کتاب هایی که امکان دستیابی به آنان برای داوران و افراد جامعه میسر نیست به کنار گذاشته شود. بدین ترتیب ۱۰ کتاب که امکان دسترسی به آنان وجود نداشت کنار گذاشته شد و ۲۰ کتاب باقیمانده مورد داوری قرار گرفت.

طبق روال داوری هر کتاب در ابتدا از طرف دو داور مطالعه می شد در صورت توافق نظر بر روی قبول یا رد کتاب نظر آنان اعمال می شد. در صورت نبود توافق نظر، داور دیگری نیز کتاب را مطالعه می کرد. در مجموع ۷ کتاب به عنوان کتاب هایی در نظر گرفته شدند که داوران نظر موافق در مورد آن ها داشتند. این ها عبارت بودند از :

  1. از آسيب پذيري تا رهايي : نیاز ها و حقوق زنان قبل و بعد از وقوع بلایای طبیعی (1389)، رویا اخلاص پور و سیامک زند رضوی. تهران: نشر قطره.
  2. این کتاب به ویژگی آسیب پذیری زنان در بلایای طبیعی می پردازد و مباحث جدیدی مطرح می کند.

  3. شکرستان (نگاهي به آثار زنان در نشريات طنز)(1389)، رويا صدر. تهران: نشر گل آذين.
  4. در این کتاب با آثاری از زنان طنز نویس در نشریات مختلف رو به رو هستیم و نمایشگر چگونگی طنز در آثار این زنان است.

  5. سفر دانه به گل، سير تحول جايگاه زن در نثر دوره قاجار (1389)، دكتر مريم عاملي رضايي. تهران: نشر تاریخ.
  6. کتابی تاریخی در مورد تحول جایگاه نثر زنان در دوره قاجار که به بررسی موضوعی جدید از لحاظ تاریخی پرداخته.

  7. تراژدی تن (1389)، فاطمه کریمی. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
  8. این کتاب به بررسی مسئله ختنه زنان در کردستان پرداخته و با استفاده از مصاحبه با زنان و همچنین افراد صاحب نظر در این مورد در کردستان، شرایط ختنه را توضیح می دهد.

  9. امر وانموده، “الگوهاي بازنمايي زنان در نشريات دهه هفتاد” (1389)، آتوسا راوش. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
  10. کتاب به بررسی الگوهای بازنمایی زنان در نشریات دهه هفتاد می پردازد و تغییرات در آن را ارائه می دهد. بحث خوبی در مورد چگونگی تحلیل گفتمان در کتاب وجود دارد.

  11. زن در تاريخ معاصر ايران، از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامي (1389)(مجموعه مقالات). تهران: كوير.
  12. این کتاب در برگیرنده مقالات ارائه شده در سمینار بین المللی زن در تاریخ معاصر ایران (اسفند 1383 ) است. کتاب شامل 28 مقاله در حوزه های مختلف در مورد زنان است.

  13. جنسيت و زبان شناسي اجتماعی (1389)، عباس محمدی اصل. تهران: گل آذین.
  14. مباحث این کتاب شامل بحثی نظری در مورد جنسیت و زبان و هم چنین نمونه هایی از چگونگی تعامل در محیط های مختلف اجتماعی است

کتاب های فوق از جانب گروه داوران به عنوان کتاب هایی که مطالعه آنان برای افزایش اگاهی خواننده موثر است معرفی می شود.

داوران به اتفاق آراء از این میان دو کتاب را شایسته دریافت تندیس در نظر گرفتند که عبارتند از سفر دانه به گل تالیف دکتر مریم عاملی رضایی و تراژدی تن تالیف فاطمه کریمی. تندیس صدیقه دولت آبادی در سال 1390 به هر دو کتاب تعلق می گیرد.

سفر دانه به گل، که اسمش را از یک بیت در شعر بلند “صدای پای آب” سهراب سپهری گرفته، به عنوان کتابی که سیر تحول در نثر را دنبال می کند و از این طریق دگرگونی ها در نثر زنان را که به ایجاد هویتی فردی در آنان انجامید و هم چنین تاثیر آن در نگارش ادبیات در مورد زنان را به خوبی نشان داده است. از دیگر نکات مثبت کتاب می توان به توجه محقق به موقعیت زنان در طبقات مختلف جامعه اشاره داشت و هم چنین توجه به تفاوت دیدگاه های غربیان و شرقیان در باره یکدیگر و نکات دیگری که کتاب را دارای جذابیت برای مطالعه کرده و در عین حال اطلاعات جدیدی را نیز ارائه می دهد.

کتاب تراژدی تن به رسم ختنه زنان در کردستان ایران همچون مسئله ای اجتماعی می پردازد. این کتاب حاصل پژوهش در میان زنانی است که این رسم کهن درباره آن ها اجرا شده است. پژوهش فاطمه کریمی برای نخستین بار خشونت بر زنان را در این حوزه مورد بررسی قرار داده و ابژه شدگی زنان را در دنیای مرد سالار نمایش می دهد. بخش های مصاحبه با افراد اطلاعات زیادی به خواننده ارائه می دهد.

گذشته از اهدای تندیس به دو کتاب فوق، داوران امر وانموده تالیف اتوسا راوش نیز شایسته دریافت تقدیرنامه از تندیس دولت آبادی می دانند. امر وانموده به بررسی تصویر زنان در نشریات دهه هفتاد و نظرات و مفاهیم الگوهای مهم در گفتمان مربوط به زنان می پردازد. این کتاب به بررسی چهار الگوی گفتاری در دهه ۷۰ و هم چنین به ایجاد پادگفتمانی که گفتار رسمی را به چالش می کشد و در سال های اخیر به پادگفتمانی قوی تبدیل شده است می پردازد. تاکید کتاب بر زنانگی و هم چنین تن زدایی در گفتمان های رسمی است.

در داوری کتاب های سال ۱۳۸۹ خوشبختانه با کتاب هایی با مضامین و محتوایی جدید مواجه بودیم که نشانه ای از توجه پژوهشگران به مسئله زن در جامعه ایران از بعد تاریخی و نظری و هم چنین در شرایط کنونی است. گروه داوران تندیس آرزوی موفقیت برای پژوهشگران و امید به انتشار کار های خوب در سال ۱۳۹۰ را دارند.


گروه داوران تندیس صدیقه دولت آبادی
اسفند ۱۳۹۰

فهرست کتاب های مربوط به زنان در سال ۱۳۸۹

تاریخ

1- مروری بر پیشینه زنان ایران در دوران تاریخ، محمد مقدم گل محمدی. تهران: انتشارات اقبال.
2- زنان بزرگ نامدار و زنان بزرگ گمنام، موید شریف محلاتی. شیراز: نشر نوید
3- ستاره های بی نشان : خاطرات زنان در دفاع مقدس، رضا رئیسی. قم: موسسه فرهنگی سما.
4- شیر زنان گمنام، نادره عزیزی نیک. تهران: ناشر نادره عزیزی نیک.
5- زنان افسانه ای در آثار نظامی گنجوی، دکتر بهروز ثروتیان. تبریز: انتشارات آیدین.
6- زن در متون مقدس: زن در آیین یهود، رضا علیجانی. تهران: نشر روشنگران و مطالعات زنان.
7- زن در متون مقدس: زن در آیین مسیحیت، رضا علیجانی. تهران: نشر روشنگران و مطالعات زنان.
8- زن در تاريخ معاصر (از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامي)، مجموعه مقالات. تهران: انتشارات کویر.
9 – زنان در تاريخ معاصر ايران، نيلوفر كسري. تهران: انتشارات بدرقه جاويدان.
10 – سفر دانه به گل، سير تحول جايگاه زن در نثر دوره قاجار، دكتر مريم عاملی رضايي. تهران: نشر تاریخ.

قوانین

11- کنوانسیون علیه زنان : نقدی بر کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان، زهره مهر آزاده. مشهد: بارش.
12 – کنوانسیون رفع تبعیض از زنان یا پذیرش سلطه فرهنگی غرب، عشرت شایق. نهران: موسسه فرهنگی انتشاراتی نور دانش.

خشونت

13 – خشونت علیه زنان : تراژدی تن)، فاطمه کریمی. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
14 – خشونت خانگی علیه زنان: بررسی علل و درمان با نگرش به منابع اسلامی، محمد رضا سالاری فر. قم : مرکز نشر هاجر
15 – پدیده قاچاق زنان، هادی ملک. تهران: لوح محفوظ. پوشش
16 – پوشش مردم هرمزگان : پوشش زنان، محمد خطیبی زاده. شیراز: ایلاف.
17 – پوشاک زنان هرمزگان، شایا صفا ایسینی. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
18 – آرایش و پوشش زنان از عهد مغول تا پایان دوره قاجار، خدیجه کاظمی. قزوین: اندیشه زرین.

سایر

19 – زنان و سقف شیشه ای، سیده طاهره حسینی سورکی. ساری: انتشارات روجین مهر.
20 – واژه نامه مطالعات زنان، اکرم قدیمی. تهران: دیبایه.
21 – شاخص های سنجش وضعیت زنان و خانواده، شهربانو پایی نژاد و سیده فاطمه محبی. تهران: شورای فرهنگی اجتماعی زنان.
22 – منشا قدرت و توانمندی زنان، میرعمادالدین فریور. تهران: نشر فریور.
23 – از آسیب پذیری تا رهایی: نیاز ها و حقوق زنان قبل و بعد از وقوع بلایای طبیعی، رویا اخلاص پور و سیامک زند رضوی. تهران: نشر قطره.
24- پلیس زن و جایگاه زنان در برخی از کشور ها، عزت اله زمانی. تهران: سازمان عقیدتی سیاسی ناجا.
25 – زنان الگو، به اهتمام امیر ابوذری. مشهد: مروج / آهنگ قلم.
26- شكرستان (نگاهي به آثار زنان در نشريات طنز)، رويا صدر. تهران: گل آذين.
27 – جنسيت و جغرافيا، عباس محمدي اصل. تهران: گل آذين.
28- زنان و سروده هايشان در گستره فرهنگ مردم ايران زمين، صادق همايوني. تهران: گل آذین.
29- امر وانموده “الگوهاي بازنمايي زنان در نشريات دهه هفتاد”، آتوسا راوش. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
30 – زن در ملل از روزنه ضرب المثل، مريم تنباكويي. كاشان: شاسوسا.
31- جنسیت و زبان شناسی اجتماعی، عباس محمدی اصل. تهران: گل آذین.

Comments are closed